Glazen stad in de polder is bijna af

Glazen stad in de polder is bijna af

 

 

Het uitzicht is overweldigend. Rijd over de Noordzeedijk in Dinteloord en een glazen stad doemt op in het landschap. Tuinbouwkassen, omzoomd door enorme waterbassins, rijgen zich aaneen. De suikerfabriek op steenworp afstand. Windmolens aan de horizon.

Dit is de plek van het Agro en Food Cluster (AFC) Nieuw Prinsenland. Vroeger een ongerepte polder, nu knooppunt van de oprukkende ‘groene economie’. De missie van Piet Janmaat, nuchtere boerenzoon en baas van de Tuinbouw Ontwikkelings Maatschappij (TOM) uit Den Bosch is volbracht. Eindelijk dan toch.

,,Ik heb er geregeld wakker van gelegen, ja. Het ging zeker niet vanzelf”, zegt Janmaat eerlijk. De TOM trotseerde jaren van uitstel en tegenslag. Inmiddels herinnert in het buitengebied van Dinteloord en Stampersgat niets meer aan de politieke veldslagen van weleer en de gevolgen van de diepe financiĆ«le crisis, medio 2012, in de glastuinbouw. Het roemruchte AFC Nieuw Prinsenland, de glazen stad, is zo goed als voltooid. Begin deze maand werd bekend dat het laatste grondperceel over de toonbank is gegaan. Familiebedrijf Boer den Hoedt uit Ridderkerk, een innovatieve teler van sla op water, kan op de huidige vestiging niet vooruit en slaat de vleugels uit naar Dinteloord. De gebroeders Arjan en Leonard Boer hebben ruim 9 hectare grond aangekocht van de TOM. Eind dit jaar moeten de slakassen er staan.

Janmaat was er vanaf het prille begin bij. Eind 2003 deed TOM de eerste strategische grondaankopen in het gebied. Maar pas op 1 juni 2005 ligt het grote nieuws op straat: BN DeStem meldt dat er plannen zijn voor een grootschalig glastuinbouwcomplex onder de rook van de suikerfabriek.

AFC Nieuw Prinsenland is niet zomaar een kassengebied. Van meet af aan trokken de TOM en Suiker Unie samen op. Inzet: duurzame productie waarbij de glastuinders gebruik maken van restwater en -warmte van de nabijgelegen suikerfabriek. Het leidde volgens Janmaat tot innovaties die zelfs op wereldschaal de aandacht trekken. ,,De ondergrondse opslag van gezuiverd gietwater van de suikerfabriek is daar een mooi voorbeeld van.”

Hoe dat werkt: een suikerbiet bestaat voor zo’n 70 procent uit water. Bij verwerking van de bieten resteert dus veel overtollig water dat vroeger in De Dintel werd geloosd. Maar tegenwoordig wordt dat water (200.000 tot 300.000 kuub) in grondlagen gepompt van de Ecologische Verbindingszone in het gebied. De techniek voorziet erin dat het water in de vorm van ‘bellen’ wordt bewaard. Zodra de tuinders in de lente en zomer extra water nodig hebben, wordt het uit die ondergrondse bellen opgepompt en via leidingen naar de waterbassins van de tuinbouwbedrijven gebracht. ,,Deze installatie is de eerste in de hele wereld”, aldus Janmaat. Ook de tuinders zelf zijn niet vies van nieuwigheden. Rijk Zwaan, een bedrijf dat nieuwe rassen van groenten ontwikkelt en sinds 2015 is neergestreken op Nieuw Prinsenland, staat te boek als pionier in de wereld van agrofood. Juist in deze sector wil West-Brabant zich de komende jaren gaan onderscheiden.

Het is niet voor niets dat Rijk Zwaan onlangs met open armen werd ontvangen tijdens een conferentie in Bergen op Zoom over agrofood. Ook studenten van de Bossche hogeschool HAS weten de weg naar Rijk Zwaan goed te vinden.

Janmaat verwacht dat de Zuidwestelijke delta economisch gaat profiteren van het AFC. De combinatie glastuinders, Suiker Unie en biobased bedrijven garandeert verduurzaming en milieuwinst. Maar in welke mate Nieuw Prinsenland extra banen oplevert, is lastig te zeggen. In 2005 circuleerde een investeringsraming van 1,6 miljard en 2000 banen voor het glastuinbouwgebied en het naastgelegen bedrijventerrein samen. Nu het glastuinbouwdeel voor 25 procent feitelijk is bebouwd, staat de investeringsteller door TOM en tuinders samen op zo’n 250 miljoen. En biedt het zo’n 500 arbeidsplaatsen waarvan 70 procent wordt ingevuld door arbeidsmigranten.

Financieel is er voor TOM weinig reden tot juichen. De aanleg en ontwikkeling van het AFC duurde veel langer dan verwacht. In 2011 trok het eerste bedrijf naar Dinteloord: de auberginekwekerij van Peter de Jong, een jaar later gevolgd door tomatenkwekers RedStar en Jan van Marrewijk. Maar daarna zakte de glastuinbouw weg in een crisis. ,,Financieel ging het slecht. De export naar Rusland stopte en er was sprake van overproductie.”

Gelukkig is het economische tij gekeerd, maar toch schat Janmaat in dat TOM het AFC-project uiteindelijk afsluit met een verlies van zo’n 15 miljoen euro. Belangrijkste oorzaak: de veel hogere rentekosten omdat het project veel langer duurde dan gedacht. Tegelijkertijd is Nieuw Prinsenland een plaatje van de toekomst: van een economie die niet meer draait op fossiele brandstoffen, maar op groen gas uit biomassa van de suikerfabriek. Daarin past ook het hergebruik van afvalwater in plaats van grondwater. Janmaat hoopt bovendien op het mogelijke gebruik van restwarmte op het AFC, afkomstig van bedrijven uit Moerdijk.

Het zou een mooie bekroning zijn van een lang en taai proces. De aanhouder wint.

Aan jaren van uitstel en tegenslag is een eind gekomen. Het laatste grondperceel is verkocht en daarmee is het grootschalige glastuinbouwcomplex onder de rook van de suikerfabriek in Dinteloord zo goed als voltooid.

Agro & Foodcluster (AFC) Nieuw Prinsenland in Dinteloord biedt ruimte aan glastuinbouw en agrofoodbedrijven. Zij maken gebruik van reststromen (water en warmte) van elkaar en van de naastgelegen suikerfabriek van Suiker Unie. Doel van de samenwerking: productinnovatie en verduurzaming productiemethoden.

Glastuinbouwdeel omvat 330 hectare (inclusief infrastructuur) waarvan 205 hectare netto glas.

Het naastgelegen bedrijventerrein omvat 50 hectare. Focus op biobased bedrijven.

Totale investering glastuinbouw: 400 miljoen euro.

Nieuw Prinsenland is momenteel goed voor 500 arbeidsplaatsen. Ongeveer 70 procent daarvan wordt ingevuld door arbeidsmigranten.

Directe ligging aan A4/A29 van Rotterdam naar Antwerpen.

Glastuinbouwdeel van AFC is sinds 2003 ontwikkeld door de Tuinbouw Ontwikkelings Maatschappij (TOM), een samenwerkingsverband tussen land- en tuinbouworganisatie ZLTO en de provincie Noord-Brabant.

Op het terrein van de Suiker Unie is in 2017 ook een splinternieuw kennis- en innovatiecentrum in gebruik genomen: het Cosun Food Technology Centre (CFTC) met onder meer chemische, biologische en fysische laboratoria. Het biedt ongeveer 100 werkplekken.

http://opsinfo.nl/nieuwsberichten/glazen-stad-in-de-polder-is-bijna-af/